مقررات جدید دولت برای گواهی اسقاط خودروهای وارداتی، هزینه ترخیص خودرو را به شکل محسوسی افزایش داده است. بر اساس این مصوبه، تعداد گواهیهای موردنیاز برای واردات خودرو افزایش یافته و همزمان قیمت هر گواهی نیز به ۶۶ میلیون تومان رسیده است. در کنار این تغییر، واردات خودرو توسط اشخاص حقیقی در مناطق آزاد نیز با محدودیتهای جدیدی مواجه شده است.
افزایش چند برابری تعداد گواهیهای اسقاط
بر اساس سازوکار جدید، تعداد گواهی اسقاط موردنیاز همچنان بر اساس ارزش ارزی خودرو تعیین میشود، اما تعداد گواهیها افزایش قابل توجهی داشته است.
برای خودروهای وارداتی با ارزش کمتر از ۱۵ هزار یورو، تعداد گواهیهای موردنیاز از حدود ۲.۵ برگ به ۶ برگ افزایش یافته است. همچنین خودروهای با ارزش بیش از ۱۵ هزار یورو که پیشتر به ۳.۵ گواهی نیاز داشتند، اکنون باید ۹ گواهی اسقاط ارائه کنند. این تغییر میتواند هزینه تمامشده خودروهای وارداتی را بدون ارتباط مستقیم با نرخ ارز یا تعرفه گمرکی افزایش دهد.
گواهی اسقاط ۶۶ میلیون تومان شد
افزایش هزینه واردات تنها ناشی از بیشتر شدن تعداد گواهیها نیست. قیمت هر گواهی اسقاط نیز در ساختار جدید افزایش یافته است.
قیمت پایه هر گواهی که تا سال گذشته ۳۵ میلیون تومان بود، اکنون به ۶۰ میلیون تومان رسیده است. با احتساب ۱۰ درصد هزینههای قانونی و عوارض، قیمت نهایی هر برگ گواهی برای واردکننده حدود ۶۶ میلیون تومان خواهد بود.
به این ترتیب، واردکنندگان خودرو همزمان با افزایش تعداد گواهیهای موردنیاز، باید هزینه بیشتری نیز برای تهیه هر برگ پرداخت کنند.
هزینه اسقاط تویوتا راو۴ چقدر افزایش مییابد؟
برای درک ابعاد این تغییر میتوان خودرویی با ارزش بیش از ۱۵ هزار یورو مانند تویوتا راو۴ را مثال زد. پیش از اجرای مقررات جدید، واردکننده برای این خودرو به ۳.۵ گواهی اسقاط نیاز داشت که با قیمتهای قبلی، هزینهای حدود ۱۳۵ میلیون تومان ایجاد میکرد.
اکنون تعداد گواهیهای موردنیاز به ۹ برگ رسیده است. با قیمت ۶۶ میلیون تومان برای هر گواهی، هزینه اسقاط این خودرو به حدود ۵۹۴ میلیون تومان میرسد. در نتیجه، هزینه مربوط به اسقاط در این مثال حدود ۴۵۹ میلیون تومان افزایش پیدا میکند؛ رقمی که میتواند مستقیماً در قیمت نهایی خودرو منعکس شود.برای خودروهای زیر ۱۵ هزار یورو نیز با الزام به ارائه ۶ گواهی، هزینه اسقاط به حدود ۳۹۶ میلیون تومان خواهد رسید.
هیبریدیها همچنان مشمول هزینه اسقاط کمتری هستند
در مقررات جدید، خودروهای هیبریدی از شرایط متفاوتی برخوردارند. بر اساس مصوبه، برای شمارهگذاری هر دو خودروی هیبریدی وارداتی، یک گواهی اسقاط موردنیاز است. بنابراین سهم هزینه اسقاط برای هر خودروی هیبریدی معادل نصف یک گواهی، یعنی حدود ۳۳ میلیون تومان خواهد بود. این تفاوت میتواند از نظر اقتصادی جذابیت واردات خودروهای هیبریدی را افزایش دهد و سهم این خودروها را در سبد محصولات واردکنندگان بیشتر کند.
اثر افزایش هزینه اسقاط بر قیمت خودرو
افزایش هزینه گواهی اسقاط در شرایطی رخ داده که هزینههای واردات خودرو از بخشهای مختلفی مانند نرخ ارز، تعرفههای گمرکی، مالیات و سایر عوارض تأثیر میپذیرد. اضافه شدن چند صد میلیون تومان هزینه اسقاط برای برخی خودروها میتواند در نهایت قیمت مصرفکننده را افزایش دهد.
از سوی دیگر، افزایش قیمت خودروهای وارداتی ممکن است بر سایر بخشهای بازار نیز اثرگذار باشد. خودروهای مونتاژی و داخلی که در ردههای قیمتی نزدیک به محصولات وارداتی قرار دارند، میتوانند بخشی از تقاضای منتقلشده از بازار وارداتی را جذب کنند و در صورت افزایش تقاضا، با فشار قیمتی مواجه شوند.
محدودیت واردات خودرو در مناطق آزاد
همزمان با تغییر مقررات گواهی اسقاط، محدودیتهای جدیدی نیز برای واردات خودرو در مناطق آزاد اعمال شده است. بر اساس ابلاغیههای جدید، از ۱۵ مرداد واردات خودرو توسط اشخاص حقیقی در مناطق آزاد و همچنین ورود خودروهای فاقد گارانتی معتبر شرکتی ممنوع خواهد بود. در نتیجه، واردات خودرو در مناطق آزاد عملاً به شرکتهای حقوقی دارای مجوز نمایندگی و زیرساخت خدمات پس از فروش محدود میشود.
کاهش واردکنندگان مستقل در مناطق آزاد
پیش از این، اشخاص حقیقی میتوانستند از رویههای گمرکی مناطق آزاد برای واردات خودروهای فاقد گارانتی استفاده کنند. حذف این امکان میتواند تعداد بازیگران فعال در این بازار را کاهش دهد و حجم عرضه خودرو را تحت تأثیر قرار دهد. اگرچه الزام به گارانتی معتبر میتواند از منظر حمایت از مصرفکننده مزایایی داشته باشد، اما کاهش تعداد واردکنندگان و محدود شدن کانالهای عرضه ممکن است در کوتاهمدت به افزایش قیمت خودرو در مناطق آزاد منجر شود.
مبنای محاسبه گواهی اسقاط زیر ذرهبین
یکی از موضوعات مورد انتقاد در مقررات جدید، تعیین تعداد گواهی اسقاط بر اساس ارزش ارزی خودرو است. منتقدان معتقدند معیار اصلی اسقاط باید میزان مصرف سوخت و آلایندگی خودرو باشد، نه قیمت آن. بر این اساس، بالا بودن قیمت یک خودرو لزوماً به معنای آلایندگی بیشتر آن نیست و ممکن است یک خودروی گرانقیمت به دلیل برخورداری از فناوری جدید، مصرف سوخت و آلایندگی پایینتری نسبت به یک خودروی ارزانتر داشته باشد.
در مقابل، ممکن است خودروهای ارزانتر اما قدیمیتر از نظر فناوری، مصرف سوخت و آلایندگی بیشتری داشته باشند. به همین دلیل، کارشناسان معتقدند در صورتی که هدف اصلی سیاست اسقاط کاهش آلودگی هوا و مصرف انرژی باشد، میزان آلایندگی و مصرف سوخت باید نقش پررنگتری در تعیین هزینه اسقاط داشته باشد.
چشمانداز بازار وارداتیها
ترکیب افزایش تعداد گواهیهای اسقاط، رشد قیمت هر برگ و محدود شدن واردات در مناطق آزاد میتواند هزینه تمامشده خودروهای وارداتی را در ماههای آینده افزایش دهد. خودروهای با ارزش ارزی بیش از ۱۵ هزار یورو بیشترین فشار را از افزایش تعداد گواهیهای اسقاط متحمل خواهند شد، در حالی که خودروهای هیبریدی به دلیل سهم پایینتر اسقاط از شرایط اقتصادی متفاوتی برخوردارند.
از سوی دیگر، محدود شدن واردات در مناطق آزاد میتواند عرضه را کاهش دهد و به افزایش قیمت در این بخش منجر شود. در مجموع، مقررات جدید میتواند علاوه بر بازار خودروهای وارداتی، از طریق تغییر رفتار تقاضا و افزایش هزینهها بر قیمت خودروهای مونتاژی و داخلی نیز اثرگذار باشد.
