ایران و روسیه با هدف توسعه چارچوبهای استاندارد در حوزه خودروهای برقی، سامانههای کمکراننده پیشرفته (ADAS)، خودروهای متصل و امنیت سایبری همکاری مشترکی را آغاز کردهاند. هرچند این توافق میتواند زمینهساز حرکت به سمت فناوریهای نوین در صنعت خودرو باشد، اما در شرایط فعلی صرفاً به تدوین استانداردها محدود شده و هنوز به اجرای الزامات جدید در صنعت خودروی کشور منجر نشده است.
بر اساس توافق میان سازمان ملی استاندارد ایران و آژانس فدرال تنظیم مقررات فنی و اندازهشناسی روسیه، دو طرف قرار است طی دو ماه آینده نقشه راه مشترکی برای تدوین استانداردهای مرتبط با خودروهای برقی، سامانههای کمکراننده، خودروهای متصل و امنیت سایبری تهیه کنند. در این مرحله، همکاری صرفاً بر طراحی چارچوبهای استانداردسازی متمرکز است و هنوز مقررات اجرایی یا الزامات جدیدی برای خودروسازان تدوین نشده است.
یکی از مهمترین محورهای این همکاری، استانداردسازی سامانههای کمکراننده پیشرفته یا ADAS است. این فناوریها با استفاده از دوربین، رادار، حسگرها و سامانههای هوشمند، نقش مهمی در افزایش ایمنی خودروها ایفا میکنند. تجهیزاتی مانند ترمز اضطراری خودکار، هشدار خروج از خط، سیستم حفظ حرکت بین خطوط، کروز کنترل تطبیقی، تشخیص عابر پیاده و پایش نقاط کور از جمله قابلیتهایی هستند که در بسیاری از بازارهای جهانی به استانداردهای رایج ایمنی تبدیل شدهاند.
با وجود این، صنعت خودروی ایران هنوز فاصله قابل توجهی با این فناوریها دارد. اگرچه برخی خودروهای وارداتی و تعدادی از محصولات مونتاژی به بخشی از سامانههای کمکراننده مجهز شدهاند، اما بیشتر خودروهای تولید داخل همچنان از چنین امکاناتی بهره نمیبرند یا تنها به تجهیزات محدودی مجهز هستند. توسعه این فناوریها نیز تنها به نصب تجهیزات سختافزاری محدود نمیشود و نیازمند زیرساختهای نرمافزاری، شبکه تأمین قطعات، آزمونهای تخصصی و استانداردهای دقیق است. به همین دلیل، تدوین استانداردها را باید آغاز یک مسیر دانست، نه نقطه پایان آن.
همکاری با روسیه نیز از نگاه برخی کارشناسان قابل توجه است. هرچند روسیه در حوزه استانداردسازی و برخی صنایع مهندسی تجربه مناسبی دارد، اما در زمینه فناوریهای پیشرفته خودرو، سامانههای کمکراننده و خودروهای خودران در زمره کشورهای پیشرو جهان قرار نمیگیرد. از این رو، این توافق بیش از آنکه به معنای انتقال مستقیم فناوریهای روز باشد، بر همکاری در تدوین چارچوبهای فنی و استانداردهای مشترک تمرکز دارد.
مطابق برنامه اعلامشده، پس از تدوین نقشه راه، این اسناد باید به مقررات اجرایی، دستورالعملهای فنی و الزامات قانونی تبدیل شوند تا امکان اجرای آنها در صنعت خودرو فراهم شود. تجربه همکاریهای مشابه نیز نشان داده است که تحقق چنین برنامههایی بدون تأمین زیرساختهای لازم، سرمایهگذاری و توان فنی کافی، ممکن است با تأخیر یا چالشهای اجرایی همراه شود.
با این حال، ورود سازمان ملی استاندارد به موضوعاتی مانند خودروهای برقی، خودروهای متصل، امنیت سایبری و سامانههای کمکراننده را میتوان نشانهای از توجه بیشتر سیاستگذاران به روندهای جهانی صنعت خودرو دانست. هرچند اجرای کامل این استانداردها زمانبر خواهد بود، اما خودروسازان داخلی در آینده ناگزیر خواهند بود محصولات خود را با الزامات جدید این حوزه هماهنگ کنند.
در مجموع، توافق ایران و روسیه را باید گامی در مسیر تدوین استانداردهای خودروهای نسل جدید دانست، نه توافقی برای تولید خودرو یا انتقال فناوری. موفقیت این همکاری در نهایت به تدوین مقررات اجرایی، توسعه زیرساختهای فنی، سرمایهگذاری در فناوری و توان خودروسازان برای اجرای این استانداردها وابسته خواهد بود.
